5+1 σημειώσεις για την κρίση

Απόψε, όλως εξαιρετικά, το Ιστολόγιο του Ρογήρου φιλοξενεί ένα κείμενο που δεν είναι γραμμένο από τον οικοδεσπότη. Διάφοροι λόγοι με οδήγησαν σ’ αυτήν την επιλογή. Το άρθρο έχει συνταχθεί από τον εξαιρετικό φίλο Κώστα Ζαφείρη, έναν άνθρωπο τον οποίο εκτιμώ ιδιαίτερα για πολλούς λόγους, μεταξύ των οποίων και για την ικανότητά του να παρατηρεί με ψυχραιμία και διαύγεια τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις. Οι απόψεις του εκφράζουν σε μεγάλο βαθμό κοινούς προβληματισμούς μας. Το θέμα του κειμένου είναι φυσικά η ελληνική κρίση, σε όλα τα επίπεδά της. Για μένα προσωπικά έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί ο Κώστας προβαίνει σε διαπιστώσεις που αφορούν αλλαγές συμπεριφοράς και νοοτροπίας τις οποίες δεν μου επιτρέπει να διακρίνω η απόστασή μου από την πατρίδα. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για ένα κείμενο που καταγράφει τις μεταβολές και τους δισταγμούς μιας κοινωνίας σε σύγχυση και προβληματισμό, μιας κοινωνίας που έχει χάσει όλες σχεδόν τις βεβαιότητες και τις εγγυήσεις του πολύ πρόσφατου παρελθόντος και επιχειρεί να επανακαθορισθεί υπό συνθήκες που κυμαίνονται μεταξύ της βαθιάς ανησυχίας και του πανικού. Παραθέτω το κείμενο του Κώστα χωρίς να αλλάξω απολύτως τίποτα, απλώς προσθέτοντας μερικές προφανείς υπογραμμίσεις:

 «1. Μετά από χρόνια, κατά τα οποία νομίσαμε – ατομικά ή/και συλλογικά – ότι τα ζητούμενα της πολιτικής είναι «ουδέτερες» αξίες (αποτελεσματικότητα, διαφάνεια, δημόσια διαβούλευση, λογοδοσία, συνευθύνη και άλλα παλαιά και καινοφανή), που νομίσαμε ακόμα ότι, μια σειρά από τεχνικές διακυβέρνησης μπορεί και να αποσκοπούν στο απροσδιόριστο «γενικό συμφέρον», η πραγματικότητα της κρίσης επαναφέρει με δραματικό τρόπο τις ταξικές σχέσεις, την ταξική ουσία της πολιτικής στο προσκήνιο. Οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία, η συρρίκνωση και η βαθμιαία εξαθλίωση των μεσαίων στρωμάτων, η όξυνση των αντιθέσεων και των χασμάτων , είναι ξανά εδώ. Κι ενώ εμείς ξεθάβουμε τα σκονισμένα αναλυτικά μας εργαλεία μήπως και βγάλουμε άκρη με τη συγκυρία, ο γερο Κάρολος χαμογελάει δικαιωμένος, κάτω από τα γενιομούστακά του.

2. Την ίδια στιγμή που το λεγόμενο πολιτικό σύστημα τραντάζεται από μια καθοριστική κρίση, την ίδια στιγμή που οι σχέσεις εκπροσώπησης διαρρηγνύονται βαθύτατα, την ίδια στιγμή που η «πολιτική» εξοβελίζεται ως κάτι βαθιά βρώμικο και διεφθαρμένο… την ίδια ώρα η Πολιτική επιστρέφει δυναμικά. Και μάλιστα στο σκληρό πυρήνα της: την οικονομία που αποκαλύπτει σχέσεις εξουσίας. Αποκαλύπτεται έτσι ξανά στα μάτια μας ότι η δημοκρατία δεν είναι πασαρέλα κι επικοινωνία, αλλά πεδίο κοινωνικών συγκρούσεων, όσο κι αν πολλοί επιμένουν να τις καμουφλάρουν. Οι πολιτικοί μας εξανίστανται αγανακτισμένοι ότι «δεν είμαστε όλοι ίδιοι». Έχουν δίκιο. Κι επειδή δεν είναι όλοι ίδιοι, κάποιοι είναι μαζί μας – με τις δυνάμεις της εργασίας, με τους μη προνομιούχους, με τους μη έχοντες και κατέχοντες, με τους αδικημένους – και κάποιοι εναντίον μας. Σ’ αυτούς και σ’ αυτές εναπόκειται ν’ αποφασίσουν και να το κάνουν δημόσια γνωστό. Διαφορετικά ας μην κλαίγονται ότι τους παίρνει όλους και όλες μαζί η μπάλα.

3. Καταρρέει η ονειρώδης αυταπάτη ότι μπορούσαμε να διαχειριστούμε ατομικά τη ζωή μας. Ότι διαθέταμε τις στοιχειώδεις εκείνες εγγυήσεις που μας άφηναν περιθώριο καθοριστικών ατομικών επιλογών: στον τρόπο ζωή μας, στη συμπεριφορά μας, στις καταναλωτικές ή μη συνήθειές μας. Ήταν γοητευτική αυτή η αυταπάτη, περιέχουσα μια ψευδαίσθηση ελευθερίας. Σήμερα αυτές οι ελάχιστες εγγυήσεις δεν υπάρχουν και διαπιστώνουμε ότι αυτή η ελευθερία ήταν ολωσδιόλου ανάπηρη καθώς λέει ο ποιητής. Τα μικρά περιθώρια ατομικών επιλογών εξαφανίζονται μπροστά στην ευρύτερη συμπίεση δικαιωμάτων, εναλλακτικών λύσεων, εισοδημάτων και όχι μόνο. Ναι, είμαστε ακόμα διαφορετικοί αλλά: 1. δεχόμαστε τα ίδια χτυπήματα και 2. τα χτυπήματα έχουν την ίδια αφετηρία. Με άλλα λόγια η ίδια τράπεζα μας πιάνει από το λαιμό για τις δόσεις, αδιάφορο αν τα δανεικά τα ξοδέψαμε σε στεγαστικό δάνειο, σε επώνυμα πάσης φύσεως αξεσουάρ, σε ταξίδια, σε ακριβά αυτοκίνητα, ή σε ξενόγλωσσα dvd και βιβλία… 

4. Η περιχαρακωμένη και καλά προστατευμένη – νομίζαμε… – ιδιωτική μας σφαίρα παραβιάζεται βάναυσα. Η δημόσια σφαίρα – οι περικοπές, η αβεβαιότητα, η ακρίβεια, η ανεργία, η συνειδητοποίηση του πόσο ανίσχυροι είμαστε τελικά – εισβάλλει θριαμβευτικά στο μικρόκοσμό μας. Οι εντάσεις στο φιλικό και οικογενειακό περιβάλλον μας, με αφορμή τα «απανωτά πλήγματα» που δεχόμαστε πολλαπλασιάζονται. Η ένταση παραβιάζει τις ερμητικά κλεισμένες θύρες του δήθεν απαραβίαστου ασύλου μας. Ανακαλύπτουμε εκ νέου την ταξική φύση –ακόμα και- των διαπροσωπικών μας σχέσεων. «Ανακαλύπτουμε» -ίσως γιατί μέχρι σήμερα το γνωρίζαμε μόνο θεωρητικά- ότι ανάμεσα μας, ανάμεσα στους φίλους μας υπάρχουν πλούσιοι και φτωχοί, με διαφορετικές δυνατότητες και ευκαιρίες. Ναι θα συνεχίσουμε ν’ αγαπιόμαστε, αλλά σύντομα θα πάψουμε να συχνάζουμε στα ίδια μαγαζιά ή να κάνουμε μαζί διακοπές, δε θα έχουμε περιθώρια να μας απασχολούν και να κουβεντιάζουμε τα ίδια πράγματα. Όσο οι αδήριτες ανάγκες της επιβίωσης και του βιοπορισμού μας θα αναδύονται απαιτητικές, η ανοχή  σε συμπεριφορές με άλλες – υλικές ή μη – αναφορές θα εξανεμίζεται. Θα υπάρξουν παρέες που θα διαλυθούν, φιλίες που θα ξεθωριάσουν, σχέσεις που θα μείνουν στα μισά.

5. Όλοι μιλούμε περισσότερο για την κρίση και τις εξελίξεις. Ανοίγουν στόματα και πολλαπλασιάζονται όσοι νιώθουν ότι «κάτι έχουν να πουν». Είναι ενδεικτικό το πόσο αδιάφορα και ανόρεχτα γίνονται πλέον οι γνωστές ποδοσφαιροκουβέντες (για να μιλήσω για κάτι που γνωρίζω) σε χώρους δουλειάς και σε παρέες. Νιώθουμε ότι άλλα είναι τα σοβαρά κι άλλα είναι αυτά που μας καίνε. Συχνά αυτές οι συζητήσεις μοιάζουν κακόφωνες βαβέλ που δεν οδηγούν πουθενά. Συχνά δεν έχουν και νόημα. Ακροβατούν ανάμεσα σε ομαδική ψυχοθεραπεία και σε αδιέξοδα ψυχοδράματα. Δεν υπάρχουν ταμπού και πρωτόκολλα: χωράνε απόψεις από την επίκληση ενός ισχυρού Φύρερ που πρέπει να έρθει, μέχρι αδιαπραγμάτευτες στεντόρειες κραυγές «Όλη η εξουσία στα σοβιέτ». Σ’ αυτές τις επαναλαμβανόμενες, διαρκείς, συγκρουσιακές, τραυματικές, ενοχικές, λυτρωτικές συζητήσεις χτίζονται εύθραυστες συλλογικότητες, ετερόκλητες συμμαχίες, απροσδόκητες συνευρέσεις. Συχνά ο σταμπαρισμένος ρατσιστής εθνικιστής «στη βγαίνει από αριστερά», ενώ ο ιστορικά αριστερός και στρατευμένος κάνει επικλήσεις στην υπευθυνότητα. Οι κουβέντες κρύβουν ρήξεις και κραδασμούς σε στάσιμα νερά, πολλές φορές τις φοβόμαστε, ωστόσο γίνονται. Ανάλογα πως το βλέπει κανείς, ανάλογα με το τι τελικά προσδοκά, όλες αυτές αι συζητήσεις μπορεί απλά να είναι μαζική εκτόνωση την ώρα του καφέ. Ή μπορεί και κάτι άλλο να εγκυμονούν. Θα δείξει…

6. Σ’ αυτό το αδιευκρίνιστο, ομιχλώδες, οργισμένο κι αναβράζον σκηνικό, πληθαίνουν ολούθε οι ετερόκλητες φωνές που, πατώντας σταθερά στη συγκυρία, ευαγγελίζονται τη Μέγιστη Ποθούμενη Σωτήρια Αλλαγή. Την Εκτροπή. Γιατί περί αυτού πρόκειται: οι πληρωμένοι ρουφιανεύοντες νυν και αει κονδυλοφόροι και οι οσφυοκάμπτες διανοούμενοι  προσδοκούν εν μέσω σκοτεινών ονειρώξεων την έλευση του Ικανού Αυτοδημιούργητου Επιχειρηματία εκθειάζοντας αρετές και προτερήματα. Ο πάλαι ποτέ ευφυής, αλλά σήμερα ανερμάτιστος, αγόμενος και φερόμενος Μίκης με νέο – πολλοστό! – διάγγελμά του καλεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε ξεκάθαρη συνταγματική εκτροπή: να διορίσει κυβέρνηση άξιων και ικανών (ποιών;) που θα προκηρύξει εκλογές για Συντακτική Εθνοσυνέλευση.  Από κοντά κι ο Καρατζαφύρερ σε επιδείξεις σοβαρότητας και εθνικής ευθύνης, στο απλόχερο κι ευρύχωρο βήμα που του παρέχουν τα κανάλια,  οραματίζεται οικουμενικές κυβερνήσεις εθνικής σωτηρίας. Όσο για τον Πάγκαλο –της γνωστής οικογενείας- αλλά και το Φον Μιχαλάκη μιλάει η πρακτική τους. Αλλά και στο μικρόκοσμο. Ο συνδικαλιστής της ΔΑΚΕ, ο ίδιος που πέρσι τέτοια εποχή έβαζε και τα δυο χέρια στη φωτιά για την ακεραιότητα και τη σοφία του Καραμανλή, ρητόρευε προχθές ωρυόμενος προς τους πολιτικούς «αποτύχατε κύριοι αποτύχατε! Να έρθει κυβέρνηση τεχνοκρατών να μας σώσει». Αλλά και οι άκαπνοι ταλιμπάν του νέο παπανδρεϊσμού στη Χίο (για παράδειγμα), απαγορεύουν με ειδικό ουκάζιο τη συμμετοχή αιρετών του ΠΑΣΟΚ στην αυτοδιοίκηση σε συσκέψεις για τον «Καλλικράτη» ή συκοφαντούν θρασύδειλα απεργούς εκπαιδευτικούς, έχουν βλέπεις επωμιστεί τη σωτηρία μας πέρα από θεσμούς κι επιλογές κι έχουν πάρει στα σοβαρά το ρόλο τους! Τέλος, ο προώρως γηράσας, φευγομενοφεύγω, πατερούλης Αλαβάνος προτείνει «χαλαρή σχέση με τη Βουλή για το ΣΥΡΙΖΑ» – τώρα που δεν είναι πλέον Βουλευτής ο φαρισαίος! -. Όποιος μιλήσει για θεσμούς και δημοκρατία εισπράττει τη χλεύη, φαντάζει γελοίος. Απέναντι σ’ όλα αυτά είναι απείρως εντιμότερη και πιο ξεκάθαρη η στάση των σταλινικών πρωθιερέων του ΚΚΕ περί συντάγματος, αλλαγής του και ανατροπής του ακόμη. Στο κάτω κάτω έχει και μια σοβαρή ιστορική τεκμηρίωση και αναφορά. Η ουσία είναι ότι η Εκτροπή υπάρχει πλέον σε πολλά μυαλά, μπαίνει «νομιμοποιημένη» σε συζητήσεις. Δε θα είναι, ας ελπίσουμε, εκτροπή της ξιφολόγχης και της ερπύστριας, μπορεί να ενδυθεί άλλο μανδύα, αλλά θα σημαίνει έτσι κι αλλιώς: περιστολή δικαιωμάτων, αυταρχικές λύσεις, εκχώρηση ελευθεριών, περισσότερη βουβαμάρα, περισσότερη ιδιώτευση. Θα περίμενε κανείς μια σθεναρή αντίσταση από το υπάρχον πολιτικό προσωπικό. Σε τελική ανάλυση έχουν εκλεγεί, εκτός των άλλων και για να υπερασπίζουν κάποιους θεσμούς. Σιωπούν ντροπαλά. Αλλά στο βάθος αναρωτιέμαι, πόσοι και πόσες από τους 300 για παράδειγμα δεν είναι έτοιμοι για δουλοπρεπείς γονυκλισίες στον αυριανό «Καίσαρα» που θα τους εξασφαλίσει την ασήμαντη πολιτική τους επιβίωση, και τον πολιτικό τους «άρτον τον επιούσιον». Αλλά όταν τη Δημοκρατία, τη λειψή δημοκρατία έστω δεν την υπερασπίζεσαι, γίνεται Δημοκρατία της Βαϊμάρης. Κι όλοι ξέρουμε τι ακολούθησε…»   

Επισημάνσεις Ρογήρου: Ας μου επιτραπεί να διατυπώσω κι εγώ κάποιες σκόρπιες σκέψεις για ό,τι συμβαίνει. Πέρασε ήδη ένας μήνας από τότε που κατέθετα την αγωνία μου για το μέλλον της Ελλάδας, δύο μήνες από τότε που η χώρα υπαγόταν στον μηχανισμό «σωτηρίας» του ΔΝΤ (ή, αν προτιμάτε της τρόικας ΔΝΤ-ΕΚΤ-Ευρωπαϊκής Επιτροπής), και ειλικρινά δυσκολεύομαι να διακρίνω τί ακριβώς άλλαξε, τί ακριβώς συντελέσθηκε από τη μία ή την άλλη ημερομηνία. Οι βάναυσες περικοπές των μισθών και των συντάξεων είναι σίγουρα γεγονός. Η κατάργηση του συνόλου σχεδόν των εργασιακών και κοινωνικοασφαλιστικών δικαιωμάτων μια βεβαιότητα που πρόκειται να πραγματοποιηθεί λίαν προσεχώς. Η εντεινόμενη ασφυξία της αγοράς το ίδιο. Από κει και πέρα τί; η αίσθηση μιας ζοφερής ατμόσφαιρας που φέρνει μαζί της τη συμφορά αλλά δεν είναι εύκολο να διακρίνεις τί απ’ αυτήν ανήκει ήδη στην πραγματικότητα και τί είναι οπτασία ή προβολή στο μέλλον. Πανικός και απάθεια μαζί. Ελάχιστες πράξεις. Ακόμη πιο λίγες προτάσεις για λύσεις. Σε μια ώρα που η Αριστερά είναι αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε, ένα τμήμα της συνεχίζει να ζει μακάριο στον εικονικό του κόσμο, δέσμιο ιδεοληψιών που λίγα μπορούν να προσφέρουν για μια ρεαλιστική αντιμετώπιση της κρίσης, ενώ ένα άλλο αλληλοσπαράσσεται, βγάζει στην επιφάνεια τους πιο μικροπρεπείς εγωϊσμούς του, μας δίνει να καταλάβουμε ότι δεν είναι καν απλό άθροισμα μονάδων, παρά ένα σώμα που διαλύεται με την ακλόνητη πεποίθηση ότι κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Όσο για τις πολιτικές δυνάμεις των «κομμάτων εξουσίας» αυτές κινούνται σαν ένα ωραίο εκκρεμές ανάμεσα στον αγώνα για την προάσπιση τιποτένιων μικροκομματικών σκοπιμοτήτων και στον ρόλο του θλιβερότατου μεταπράτη. Αυτόν τον τελευταίο ρόλο τον διεκδικεί επίζηλα και μεγάλη μερίδα του «σοβαρού» Τύπου, καθώς «έγκριτα» έντυπα συναγωνίζονται να μας πείσουν ότι το «ΔΝΤ είναι φίλος μας» και βγάζουν άναρθρα κελεύσματα για υπακοή. Καταξιωμένοι σχολιαστές εφευρίσκουν τον «Μπάρμπα Μήτσο» από τα βάθη της ελληνικής επαρχίας για να του φορτώσουν όλες τις αμαρτίες της νεότερης Ελλάδας, από τους εξοπλισμούς ως τη δημιουργία κρατικών οργανισμών με ομιχλώδες αντικείμενο και πιθανό σκοπό το βόλεμα ημετέρων. Μέσω του κατασκευάσματος της συλλογικής ευθύνης προωθείται η δημιουργία πειθήνιων μαζών που δεν πρόκειται να σηκώσουν ξανά κεφάλι ούτε να αντιμιλήσουν, γιατί στο κάτω-κάτω «φταίμε όλοι».

Προφανώς, μπορεί να αντιταχθεί εκ νεόυ το γνωστό επιχείρημα ότι «δεν προτείνονται λύσεις». Θα απαντήσω ότι η διατύπωση προτάσεων προϋποθέτει τον καθορισμό των επιδιωκόμενων στόχων. Και από αυτή την άποψη βλέπω μόνο το απέραντο κενό. Με άλλα λόγια δεν μπορώ να κατηγορήσω το ΔΝΤ επειδή επέβαλε ένα πρόγραμμα «εξυγίανσης» του οποίου αποκλειστικός στόχος είναι η διασφάλιση των απαιτήσεων των πιστωτών του ελληνικού Δημοσίου. Αυτή είναι σε τελική ανάλυση η δουλειά του. Από την ελληνική κυβέρνηση, από τις ελληνικές πολιτκές δυνάμεις εν γένει, περιμένω άλλα πράγματα. Και όχι μόνο δεν τα βλέπω, αλλά και δεν ελπίζω πια. Παρακαλώ θερμά, ας ανεβεί επιτέλους στη σκηνή η κοινωνία των πολιτών. Όχι για κανένα άλλο λόγο, αλλά για να αποδείξει ότι είναι κάτι απτό και υπαρκτό κι όχι ένα νεφελώδες κατασκεύασμα που ευφάνταστοι σύμβουλοι έβαλαν στα στόματα μέτριων πολιτικών.

Advertisements

Ετικέτες: , , , , , , , , , , ,

22 Σχόλια to “5+1 σημειώσεις για την κρίση”

  1. γρηγόρης στ. Says:

    Ρογήρε,
    καίριο στις επισημάνσεις του το κείμενο του Κ. Ζαφείρη.
    Όσο για την κοινωνία των πολιτών, κι αυτή θέλουν να αποτελείται από τους «μπαρμπα-Μήτσους» [και μόνο] που αναφέρεις.

  2. Δύτης των νιπτήρων Says:

    Πολύ ωραίο κείμενο. Κρατώ ιδίως τη φράση «η Πολιτική επιστρέφει δυναμικά. Και μάλιστα στο σκληρό πυρήνα της: την οικονομία που αποκαλύπτει σχέσεις εξουσίας». Γιατί ακούω πολύ συχνά να μιλάμε για την οικονομία σαν κάτι μεταφυσικό, ανεξάρτητο από κάθε πολιτική δράση, στο οποίο δεν μπορεί κανείς παρά να υπακούσει (ενώ τα υπόλοιπα, ας πούμε, είναι θέμα «υπευθυνότητας» ξέρω γω).

    Μια ασήμαντη παρατήρηση: Αν κατάλαβα καλά, Ρογήρε, από τη φωτογραφία και μετά αρχίζει πάλι δικό σου κείμενο (βεβαιώθηκα από το λινκ), αλλά ίσως θα ήθελες να το κάνεις πιο σαφές στον αναγνώστη.

  3. rogerios Says:

    Καλημέρα Γρηγόρη και Δύτη!

    Όσον αφορά την επισήμανση/ απορία, πράγματι μετά τη δεύτερη φωτογραφία αρχίζει το πρόχειρο δικό μου κείμενο. Να το βάλω με πλάγιους χαρακτήρες για να διακρίνεται από το κείμενο του φίλου Κώστα;

  4. Κώστας Ζαφείρης Says:

    Ευχαριστώ κατ’ αρχήν το Ρογήρο για τη φιλοξενία του κι εσάς για την προσοχή και τις επισημάνσεις σας. Το εν λόγω κείμενο ήταν προίόν όχι μόνο σκέψης αλλά και συναισθηματικής φόρτισης, καθώς και συνεχών συζητήσεων με φίλους και συναδέλφους. Είναι μια προσπάθεια να ερμηνεύσουμε την κατάσταση και να αντιληφθούμε τι συμβαίνει. Οι «σημειώσεις για την κρίση» δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα με το Ιστολόγιο του Ρογήρου στο ειδησεογραφικό portal της Χίου -όπου και ζει ο ομιλών- http://www.chiosnews.com

  5. rogerios Says:

    Γρηγόρη, το κείμενο του Κ. Ζαφείρη δημοσιεύτηκε (λίγο μετά την εδώ δημοσίευση) και σε ειδησεογραφικό ιστότοπο της ιδιαίτερης πατρίδας του συγγραφέα (http://www.chiosnews.com/cn8620101032390.asp).

    Δύτη, έβαλα τελικά ένα σύντομο τίτλο με έντονους χαρακτήρες για να ξεχωρίζουν τα δύο κείμενα.
    [και μην απορείς που σε ρωτάω: και πιο μπλογκο-έμπειρος είσαι και αντιλαμβάνεσαι καλύτερα τί θα ήταν πιο άνετο για τον αναγνώστη. Επιπλέον, από άποψη δουλειάς σήμερα είμαι σε κατάσταση σχεδόν πανικού, οπότε καθαρό μυαλό δεν έχω…]

  6. drsiebenmal Says:

    Ευχαριστώ τον κ. Ζαφείρη και τον οικοδεσπότη και για τα δύο κείμενά τους. Με βοήθησαν σημαντικά στην προσπαθειά μου να ενημερώνομαι και να καταλαβαίνω τι γίνεται, μέσα στον ακατάσχετο θόρυβο από κάθε πλευρά που διεκδικεί την προσοχή και την εμπιστοσύνη μας αυτές τις ημέρες.

    • rogerios Says:

      Δρα, εγώ σ΄ευχαριστώ που παρακολουθείς και διαβάζεις προσεκτικά ό,τι γράφεται σ΄αυτό το ιστολόγιο. Κατά τα λοιπά, πράγματι αυτός ο «ακατάσχετος θόρυβος» που λες μας εμποδίζει να δούμε ψύχραιμα τί συμβαίνει, να το εξηγήσουμε και να προσπαθήσουμε να καθορίσουμε στόχους και πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης, έστω και σε καθαρά ατομικό επίπεδο. Πάντως, σε ό,τι αφορά τη συλλογική, ας πούμε, αντιμετώπιση, εξακολουθώ να είμαι απαισιόδοξος.

  7. nstar Says:

    Πιστεύω ότι για όλα μας τα δεινά φταίει η συνεχής ποιοτική πτώση της ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΑΣ (κοιωνικής και εκπαιδευτικής). Όταν απουσιάζει η αυτονόητη ελάχιστη ΓΝΩΣΗ ο λαός είναι υπνωτισμένος από το ΄όπιο’ των δεξιών και αριστερών δαιμόνων.
    Και για να ενισχύσω το θέμα της παιδείας θα σε γυρίσω λίγο πίσω ……. στο 1979.
    Θέμα έκθεσης ‘τι θα θέλατε να κάνετε στις καλοκαιρινές σας διακοπές που θα ήταν χρήσιμο και ωφέλιμο;’. Κάποιος ( 12 ετών) έγραψε για την ενασχόληση του με μια δημοσιογραφική έρευνα για τη μόλυνση του Σαρωνικού από πολύ γνώστα ‘πράσινων’ αισθημάτων δυλιστηρίων !!!. Η οικογένεια του φυσικά έπαθε σοκ για την τρέλλα του ή οποία πληρώθηκε αναδρομικά τον επόμενο Σεπτέμβριο, όταν ως νέο παιδί του Γυμνασίου χαρακτηρίστικε ως δέντρο που έχει μεγαλώσει γρήγορα και πρέπει να του κλαδέψουμε τα κλαδιά (κοινώς να ευχουχιστεί πνευματικά), αυτή ήταν και είναι σε γενικές γραμμές η εκπαιδευτική παιδεία μας.
    Η διαφορετικότητα τιμωρείται και εξορίζεται, επομένως μην ψάχνεις για επαναστάτες γιατί κατοικούν αλλού (πνευματικά και σωματικά).
    Θα περιμένω για ένα δειπνό δειπνοσοφιστών τέλη Ιουλίου αρχές Αυγούστου !!!.

    • Rogerios Says:

      Καλώς όρισες και στο «κανονικό» Ιστολόγιο του Ρογήρου.
      Προφανώς τα προβλήματα της παιδείας μας βρίσκονται πίσω από πολλά από τα πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά δεινά μας. Όπως καταλαβαίνεις, βέβαια, οι σχέσεις είναι αμφίδρομες: άλλες παθογένειες της νεοελληνικής κοινωνίας επιτείνουν τα προβλήματα παιδείας. Τρόποι «σκέψης», νοοτροπίες, «γνώσεις» και «πληροφορίες» επιβάλλονται με κάθε δυνατό τρόπο, προκειμένου να απωλέσουμε κάθε δυνατότητα στοιχειώδους κριτικής σκέψης.

      Με πολύ χαρά περιμένω κι εγώ το δείπνο αυτό (από τα τέλη Ιουλίου που θα είμαι και πάλι στην πατρίδα).

  8. Ηλεφούφουτος Says:

    Άσχετο σχόλιο (μετά την ανάγνωσή του από τον οικοδεσπότη θα αυτοκαταστραφεί)

    Αγαπητέ Ρογήρε,

    Ζητώ συγγνώμη που μέχρι τώρα έχω περιοριστεί στον παθητικό ρόλο του αναγνώστη και έρχομαι τώρα στο μπλογκ σου για να γράψω για άσχετο θέμα.
    Οσονούπω θα σ’ επισκεφθώ και επί της ουσίας, προς το παρόν, αδυνατώντας να μπω στη Λεξιλογία, σου απαντώ στο ερώτημά σου
    Χμ, πόσο πιστή όμως είναι αυτή η μεταγραφή στον προφερόμενο ήχο; Γιατί δεν νομίζω ότι προφέρονται το ίδιο «ch» και «h».

    (ως υπεύθυνος της ασυνέπειας Τσίλαρ/ Πέκχαρτ θα προτιμούσα να φάω το χ του δεύτερου – άλλωστε δεν νομίζω να λέμε Ντόχνανυ, κι ας άλλαξα τώρα και γλώσσα και οικογένεια γλωσσών με το παράδειγμα αυτό)

    Ο Ηλεφού τί λέει επ’ αυτού (ή αυτός είναι που υποστηρίζει τη μεταγραφή του χ);

    Κατά πρώτον, παίρνω πίσω το επιχείρημα της Γίχλαβας, γιατί από μια περιδιάβαση σε ελληνικές εγκυκλοπαίδειες διαπίστωσα ότι κάθε άλλο παρά καθιερωμένη είναι αυτή η απόδοση.
    Υποστήριξα τη μεταγραφή σε χ αλλά δεν θα είχα αντίρρηση να τηρείται με συνέπεια η άλλη αρχή, δηλαδή να «τρώμε» το h, αν δεν υπήρχαν και ονόματα όπου το h είναι μόνο του, π.χ. ο συγγραφέας Pavel Kohout που στα Ελληνικά λέγεται Πάβελ Κόχοουτ ή (δυστυχώς) Κόχουτ.
    Τι να λέγαμε εδώ; Πάβελ Κό-ο-ουτ; Ή να λέγαμε ότι όταν το h είναι μόνο του μεταγράφεται σε χ και όταν είναι παρέα με σύμφωνο δεν αποδίδεται καθόλου; Μήπως περιπλέκουμε τα πράγματα έτσι;

    Δέχομαι ότι έτσι δεν αποδίδεται η διαφορά με το ch αλλά τι να κάνουμε που στη γλώσσα μας δεν έχουμε φθόγγο h; Μήπως το ίδιο δεν ισχύει και με τη διάκριση ανάμεσα στο «κανονικό» και το παχύ σ ή το «κανονικό» και το παχύ ζ; Κι εκεί δεν χάνεται η διάκριση;

    Το μόνο που θα μπορούσαμε ίσως να κάνουμε είναι να αποδίδουμε το τσέχικο h με γ, δεδομένου ότι η προφορά του γράμματος αυτού στα Τσέχικα είναι πιο ηχηρή από το αγγλικό h, χοντρικά δηλαδή βρίσκεται ανάμεσα στο αγγλικό h και το ελληνικό γ. Χαρακτηριστικό είναι ότι φίλοι μου ομογενείς γεννημένοι και μεγαλωμένοι στην Τσεχοσλοβακία προφέρουν το γ π.χ. στο «αγόρασα» όπως το τσέχικο h.
    Η λύση αυτή, να αποδίδουμε δηλαδή το τσέχικο h με γ, δεν θα ήταν φωνητικά άτοπη, νομίζω όμως ότι δύσκολα θα τη θυμάται κάποιος που δεν είναι εξοικειωμένος με τη γλώσσα και ξαφνικά πρέπει να αποδώσει τσέχικα ονόματα στα Ελληνικά.

    • rogerios Says:

      Ηλεφού, καλώς όρισες και ως σχολιαστής στο ιστολόγιο. Σε ευχαριστώ για τον κόπο που κάνεις να λύσεις την απορία μου (και όχι, παρακαλώ, να μην καταστραφεί το μήνυμα!)!

      Εσύ είσαι ο ειδικός στα σλαβικά και ως εκ τούτου θα ήταν εκ μέρους μου παράλογο κι αθέμιτο να προσπαθήσω να σε «κοντράρω» με ερασιτεχνισμούς ή με τα ρώσικα που τα έχουν φάει οι αράχνες εδώ και πολλά χρόνια. Θα πω μόνο ότι η ιδέα σου να αποδοθεί το h της τσέχικης με «γ» μου φαίνεται ιδιοφυής, ακόμη κι αν όπως λες είναι μεταγραφή δύσκολη κι «αφύσικη» για να την απομνημονεύσει ο Έλληνας αναγνώστης.

      Παρεμπ., θαρρώ πως η συχνότερη μεταγραφή του ονόματος του Pavel Kohout στα ελληνικά είναι δυστυχώς η εσφαλμένη Κόχουτ.

      Επίσης, μια και σε βρήκα εύκαιρο κάτσε να σου πω και μια παλιά απορία μου κι αν βρεις χρόνο μου απαντάς. Έχω καταλάβει ότι στα τσέχικα, τα σλοβάκικα, τα σλοβενικά (κι ενδεχομένως την πλειονότητα των νοτιοσλαβικών γλωσσών) υπάρχουν σύμφωνα που ενίοτε, πώς να το πω, συμπεριφέρονται σαν φωνήεντα. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται και η προφορά λ.χ. τριών και πάνω διαδοχικών συμφώνων ή λέξεων που απαρτίζονται αποκλειστικά από σύμφωνα. Τί κάνουμε σε τέτοιες περιπτώσεις; Ποιές είναι χοντρικά; Υπάρχουν κάποιοι κανόνες μεταγραφής που θα έπρεπε να ακολουθήσουμε;

      Σ’ ευχαριστώ πολύ!

  9. Ηλεφούφουτος Says:

    Ρογήρε, ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια αλλά νομίζω ότι υπερβάλλεις. Σε κάθε περίπτωση, είμαι πιο ερασιτέχνης από όσο φαντάζεται κανείς διαβάζοντας το σχόλιό σου 😉

    Όντως Κόχουτ αποδίδεται ο συγγραφέας στα Ελληνικά. Όταν έλεγα «που στα Ελληνικά λέγεται Πάβελ Κόχοουτ » μετέφερα στην πραγματικότητα αυτό που θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να συμβαίνει.

    Γι αυτό που με ρωτάς μπορώ να σκεφτώ τα συμφωνικά συμπλέγματα που περιλαμβάνουν ένα υγρό σύμφωνο (ρ ή λ), όπως στον χαρακτηριστικό τσέχικο γλωσσοδέτη για ξενόγλωσσους «Strč prst skrz krk» (=χώσε το δάχτυλο στο λαρύγγι), όπου τα φωνήεντα απουσιάζουν τελείως. Δεν έχω όμως κάποια ιδιαίτερη λύση να προτείνω, την πεπατημένη ακολουθώ κι εγώ. Το μόνο που θα μπορούσε να σώζει την κατάσταση καμιά φορά είναι αν για συγκεκριμένο όνομα ή τοπωνύμιο υπάρχει και δεύτερη παραλλαγή π.χ. στα Γερμανικά, πιο εύκολη στην προφορά, όπως στην περίπτωση της πόλης Plzeň, που στα Ελληνικά έχει καθιερωθεί (μέσω μπίρας) με τη γερμανική της βερσιόν ως Πίλσεν, αλλά κι αυτό μάλλον για ιστορικούς λόγους θα έγινε παρά από συνειδητή προσπάθεια να αποφευχθεί το δυσπρόφερτο.

  10. Earion Says:

    Ρογέριε, αυτά τα «φωνηεντικά» υγρά (ρ και λ), γνωστά ήδη από τα *ινδοευρωπαϊκά, έδωσαν στα αρχαία ελληνικά -ρα ή -αρ (π.χ. *krd-ia > κραδία / καρδία). Στα νέα ελληνικά έχω τη γνώμη πως πρέπει να μεταγράφονται με τη συνοδεία ενός «αφανούς» φωνήεντος, του γιώτα κατά προτίμηση ή του έψιλον. Έτσι η Ελλάδα, που κρύβεται πίσω από το Grcja, θα γινόταν Γκρίτσια ή Γκρέτσια. Κάτι τέτοιο έχω υποστηρίξει στη Λεξιλογία

    • rogerios Says:

      Κάπου εκεί το πήγαινα κι εγώ θέτοντας το ερώτημα. Και ομολογώ, αλλά δεν ξέρω πώς να το τεκμηριώσω, ότι θα προτιμούσα το συνοδευτικό φωνήεν να είναι το «ε» (κι όχι το «ι»). Βέβαια, σε δεύτερη σκέψη, ίσως η επιλογή μίας και μόνο λύσης να είναι υπερβολικά περιοριστική και να αποδεικνύεται σε κάποιες περιπτώσεις άστοχη. Ίσως τελικά η επιλογή συνοδευτικού φωνήεντος να πρέπει να κρίνεται κατά περίπτωση.

  11. Ηλεφούφουτος Says:

    Όταν μου έθεσες το ερώτημα, Ρογήρε, δεν σκέφτηκα περιπτώσεις λέξεων που δεν είναι μονοσύλλαβες, οπότε έχεις βέβαια το πρόβλημα του τονισμού στην ελληνική μεταγραφή.
    Και καλά με τα Γκρτσιγια και Σρμπιγια, όπου η μεταγραφή υπαγορεύεται μάλλον από την ανάγκη να δείξεις στον Έλληνα πώς προφέρεται η τάδε ή η δείνα λέξη, οπότε μπορείς να αυτενεργήσεις, στην ανάγκη να χρησιμοποιήσεις και το διεθνές φωνητικό αλφάβητο.
    Αλλιώς, αν πρόκειται για τοπωνύμιο της αντίστοιχης χώρας, το οποίο θέλεις να μεταφέρεις στα Ελληνικά, συμφωνώ ότι ένα κατά περίπτωση συνοδευτικό φωνήεν θα ήταν η λύση. Παρεπιπτού, στη γλωσσική νομολογία της Ελληνικής (λέμε τώρα!) το «ι» κατοχυρώνεται και με το προηγούμενο του Τιρνάβου, όπου η σλαβική αρχή θα ήταν κάτι σαν «Τρναβα» ή «Τρναβο» με τον τόνο στο ρ.
    Γενικά προσπαθώ οι λύσεις που δίνω να πατάνε και σε κάποια προηγούμενα.

    Άλλη λύση είναι βέβαια να κρατήσεις το δυσπρόφερτο συμφωνικό σύμπλεγμα και να μεταθέσεις τον τόνο. Αυτό κάνουμε στην περίπτωση του Μπρνο (ο τόνος στα Τσέχικα πέφτει στο ρ) ή αυτό κάνω στην περίπτωση του Κρκονόσε (Krkonose), όπου έχω βέβαια και το επιπλέον αιτιολογικό ότι στα Ελληνικά δεν μπορούμε να έχουμε τόνο πέρα από την προπαραλήγουσα (άλλο αν κάποιοι π.χ. για να κάνουν επίδειξη γερμανομάθειας δεν διστάζουν να βάλουν ακόμα και διπλό τόνο).

  12. rogerios Says:

    [Γκλουπ…. εγώ βάζω διπλό τόνο σε γερμανικά τοπωνύμια, λοιπά κύρια ονόματα ή λέξεις, χωρίς καν να είμαι γερμανομαθής…. με περιμένει μάλλον η πυρά του αιρετικού].

    Πολύ λογικές όλες οι επισημάνσεις. Βέβαια το ζήτημα της συμπλήρωσης με φωνήεν καταλείπεται ελαφρώς στον πατριωτισμό του μεταγράφοντος και σαν να βγαίνει στην επιφάνεια μια ωραία (σοβαρά το λέω, εμένα δεν με πειράζει) πολυτυπία που συναντάμε π.χ. στη μεταγραφή αραβικών λέξεων. Ας πούμε ότι αντί Τιρνάβου δεν θα μπορούσε να είναι και Τάρνοβο;

    Με τις περιπτώσεις τύπου Μπρνο, νομίζω κι εγώ ότι η μετάθεση του τόνου είναι σχεδόν επιβεβλημένη στη μεταγραφή, άλλωστε μιλάμε για ένα είδος τόνου που είναι ανύπαρκτο στο ελληνικό φωνητικό σύστημα (υποθέτω έ, και τουλάχιστον μιλώντας για νέα ελληνική).

    Και πάλι ευχαριστώ!

  13. Ηλεφούφουτος Says:

    Γκλουπ, συγγνώμη! Η αλήθεια είναι ότι με εκνευρίζει όταν το βλέπω αλλά σίγουρα δεν βάζεις τους διπλούς τόνους επειδή είσαι κακό παιδί 🙂

    Το παράδειγμα του «κατοχυρωμένου» Τιρνάβου αναφερόταν στον Τίρναβο της Λάρισας.
    Από ‘κει και πέρα έχω δει το Τάρνοβο, που λες, π.χ. στο Βέλικο Τάρνοβο ως μεταγραφή δηλαδή του βουλγαρικού Велико Търново, προφανώς επειδή έτσι μεταγράφεται στα Αγγλικά (μη μου πεις ο «δράστης» το έκανε επειδή είχε υπόψη του ότι το βουλγ. κεντρικό φωνήεν έτεινε προς ανοικτό κεντρικό – δεν θα σε πιστέψω), γιατί αλλιώς, τι πιο φυσικό από το να χρησιμοποιήσεις έναν τύπο που σου είναι ήδη οικείος από τη γλώσσα σου (Βέλικο Τίρνοβο, εν προκειμένω);
    Ωραία η παρομοίωση με τις μεταγραφές από τ Αραβικά!

  14. rogerios Says:

    Ευχαριστώ πολύ! Με καθησυχάζεις! 🙂

    Πράγματι, το Βέλικο Τάρνοβο είχα κι εγώ στο μυαλό μου ως πρώτο παράδειγμα. Δεν ξέρω τί σκεφτόταν ο «δράστης» της μεταγραφής με «α», φαντάζομαι πάντως ότι τουλάχιστον οι μεταγράψαντες στα αγγλικά (κι εν γένει σε λατινικούς χαρακτήρας) θα επέλεξαν το «α» μετά λόγου γνώσεως.

    Η παρομοίωση με τα αραβικά μου φάνηκε εντελώς φυσική (ίσως θα έπρεπε να πω με όλες τις σημιτικές γλώσσες). Μόνο το τετριμμένο «μπεν/ μπιν/ ιμπν» να σκεφτούμε, έχουμε ήδη κάνει καλή αρχή!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: