Η μελαγχολική ιστορία του πρίγκιπα Τζεμ

3 Μαΐου 1481: έξω από την Πόλη, κοντά στην αρχαία Λίβυσσα, εκεί όπου είχε αυτοκτονήσει ο Αννίβας, αφήνει την τελευταία του πνοή ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής. Αν ο διάδοχος είχε σαφώς οριστεί, αν ο πρωτότοκος είχε ήδη ενηλικιωθεί κι οι υπόλοιποι πρίγκιπες ήταν ακόμη ανήλικοι, τότε… ίσως και να μπορούσε να τεθεί σ’ εφαρμογή με κάποια ευκολία το οθωμανικό «έθιμο» της αδελφοκτονίας. Ο Πορθητής, όμως, είχε δυο γιους που ήταν ήδη ενήλικοι: τον Βαγιαζήτ, τον οποίο απέκτησε ενώ ήταν ακόμη έφηβος, το 1447, και τον νεότερο Τζεμ, που γεννήθηκε το 1459.  Και στους δύο είχε αναθέσει τη διοίκηση σημαντικών επαρχιών: ο πρωτότοκος διοικούσε τις περιοχές της Σεβάστειας, της Αμάσειας και του Τοκάτ, ενώ ο νεότερος την Καραμανία και την περιοχή του Ικονίου. Επομένως, τα δυο αδέλφια είχαν ήδη τις προσωπικές αυλές τους, τους πιστούς υποστηρικτές κι ακολούθους τους και, φυσικά, τους στρατούς τους. Επρόκειτο, λοιπόν, να ξαναζήσουμε την πανάρχαια ιστορία των δύο αδελφών που μάχονται μέχρι τελικής πτώσεως για την εξουσία. Την ιστορία του Αρταξέρξη και του Κύρου του Νεότερου, μόνο που αντί για τη δραματική κορύφωση της Μάχης στα Κούναξα, το τέλος του ηττημένου στη σύγκρουση των Οθωμανών πριγκίπων θα είναι βασανιστικά αργό: αυτός που φιλοδόξησε να βασιλέψει στη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της εποχής του θα ζήσει χρόνια αιχμάλωτος των υποτιθέμενων προστατών του, οι οποίοι θα τον μεταχειριστούν σαν απλό πιόνι στα διπλωματικά σχέδιά τους και δεν θα διστάσουν να τον εξοντώσουν με συνοπτικές διαδικασίες όταν κρίνουν ότι δεν τους είναι πλέον χρήσιμος.

Ι.   Ο πόλεμος μεταξύ των δύο αδελφών

Ο Βαγιαζήτ έφτασε πρώτος στην Πόλη κι ανακηρύχθηκε σουλτάνος στις 21 Μαΐου. Η πρώτη του κίνηση ήταν να διατάξει τον βεζίρη Αγιάς Πασά να εξοντώσει τον αδελφό του. Ο Τζεμ, όμως, κινήθηκε προς την Προύσα με στράτευμα 4.000 ανδρών και κατάφερε να συντρίψει τις δυνάμεις του αδελφού του στις 28 Μαΐου 1481. Αυτοανακηρύχθηκε σουλτάνος της Ανατολίας με πρωτεύουσά του την Προύσα και πρότεινε στον Βαγιαζήτ να μοιραστούν την αυτοκρατορία, αφήνοντάς του μόνον τα ευρωπαϊκά εδάφη! Ο πρωτότοκος εξοργίστηκε με το θράσος του μικρού: αφού διακήρυξε πως «μεταξύ ηγεμόνων δεν υπάρχει καμιά συγγένεια», συγκέντρωσε στρατό και τον οδήγησε ο ίδιος στη μάχη. Στο Γενίσεχίρ, έξω από την Προύσα, κατατρόπωσε τον Τζεμ. Για να γλιτώσει, ο νεαρός πρίγκιπας υποχώρησε στα νοτιανατολικά των εδαφών που διοικούσε, στην Κιλικία, κι από κει πέρασε στο Χαλέπι της Συρίας, δηλαδή στην επικράτεια των Μαμελούκων σουλτάνων του Καΐρου. Έρχεται σε διαπραγματεύσεις με τον σουλτάνο Καΐτ Μπέη, ο οποίος του παρέχει άσυλο στο Κάιρο. Ενώ ο Τζεμ βρίσκεται στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα και προετοιμάζει την αντεπίθεσή του με τη βοήθεια των Μαμελούκων λαμβάνει μια επιστολή από τον αδελφό του. Ο Βαγιαζήτ του υπόσχεται ένα μεγάλο χρηματικό ποσό αν παραιτηθεί από τις αξιώσεις του στον θρόνο. Ο Τζεμ αρνείται την προσφορά. Με τις ενισχύσεις που του προσέφεραν οι Μαμελούκοι, αλλά και οι Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου (πέντε γαλέρες με στρατιώτες και πυροβολικό) περνά την άνοιξη του 1482 στην Καραμανία, όπου βρίσκει τους υποστηρικτές του, και ξεκινά την αντεπίθεσή του. Στα τέλη Μαΐου προσπαθεί ανεπιτυχώς να καταλάβει το Ικόνιο. Αναγκάζεται να κινηθεί προς την Άγκυρα όπου θα γνωρίσει εκ νέου την ήττα. Η πρώτη του σκέψη είναι να καταφύγει και πάλι στο Κάιρο, πλην όμως όλες οι οδοί επικοινωνίας με την επικράτεια των Μαμελούκων ελέγχονται πλέον από τον Βαγιαζήτ.  Ο Τζεμ δεν έχει παρά μία μόνον επιλογή: να ζητήσει βοήθεια από αυτούς που τον έλεγαν Ζιζίμ, τους Λατίνους.

ΙΙ.   Ο Τζεμ υπό την προστασία των Ιωαννιτών

Από το κρησφύγετό του στην οροσειρά του Ταύρου, ο Τζεμ στέλνει μήνυμα στον μεγάλο μάγιστρο των Ιωαννιτών, τον Πέτρο του Ωμπυσσόν, και ζητεί άσυλο στη Ρόδο. Κατόπιν διαβουλεύσεως, ο μάγιστρος και το συμβούλιο του Τάγματος δέχονται και στέλνουν στολίσκο υπό τον Δον Άλβαρεθ δε Θούνιγα, Μέγα Διοικητή της Καστίλλης, για να παραλάβει τον Τζεμ από τις ακτές της Κιλικίας.

Η κατάσταση των Ιωαννιτών το 1482: Το Τάγμα, που από τις αρχές του 14ου αι. έχει εγκαθιδρύσει το δικό του Ordensstaat στα Δωδεκάνησα, βρίσκεται σε μια από τις κρισιμότερες καμπές της ιστορίας του. Η πολιτική και στρατιωτική αντιπαράθεση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία έχει κορυφωθεί από την άνοιξη του 1480, όταν ο Μωάμεθ Β΄ έστειλε τα στρατεύματά του, υπό τον Μισάχ Πασά, βυζαντινό εξωμότη καταγόμενο από την αυτοκρατορική οικογένεια των Παλαιολόγων, να πολιορκήσουν τη Ρόδο. Οι Ιωαννίτες θα αποκρούσουν την επίθεση με πραγματικό ηρωϊσμό, όμως οι απώλειές τους είναι σημαντικές. Οι οχυρώσεις της Ρόδου έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές τις οποίες επέτεινε την επόμενη χρονιά σφοδρότατη σεισμική ακολουθία που έπληξε το νησί. Η ευλογία (αν και αργότερα θα αποδειχτεί… και κατάρα) για το Τάγμα έγκειται στο ότι έχει επικεφαλής του μια τεράστια πολιτική προσωπικότητα, όπως είναι ο μάγιστρος Πέτρος του Ωμπυσσόν. Ο Μέγας Μάγιστρος έχει ξεκινήσει μια μεγάλη επιχείρηση αποκατάστασης και ενίσχυσης των οχυρώσεων της πρωτεύουσάς του, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να συνάψει συμμαχίες που θα διασφαλίσουν την επιβίωση του κράτους του Τάγματος. Από την άποψη αυτή, το διάβημα του Τζεμ έρχεται στην καταλληλότερη στιγμή: ο Ωμπυσσόν βλέπει τον Οθωμανό πρίγκηπα σαν τον άσο στο μανίκι που θα του δώσει τη δυνατότητα να κερδίσει τη σημαντικότερη παρτίδα διπλωματικού πόκερ στην Ανατολική Μεσόγειο!

Η υποδοχή στη Ρόδο: Ο Τζεμ γίνεται δεκτός στη Ρόδο με κάθε επισημότητα στις 20 Ιουλίου 1482. Η άφιξη κι η διαμονή του στην πρωτεύουσα των Ιωαννιτών περιγράφονται με κάθε λεπτομέρεια στο έργο του αντικαγκελάριου του Τάγματος, του Γουλιέλμου Καουρσέν, το οποίο συνοδεύεται άλλωστε κι από γλαφυρότατη εικονογράφηση. Ο πρίγκιπας φτάνει στο λιμάνι πάνω στη ναυαρχίδα των Ιπποτών. Επιβιβάζεται σ΄ ένα μικρότερο σκάφος και αποβιβάζεται στην αποβάθρα που βρίσκεται μπροστά στη Θαλασσινή Πύλη υπό τους ήχους μουσικών. Ανεβαίνει σ΄ άλογο και με την ακολουθία του συναντά τον Μεγάλο Μάγιστρο και τους αξιωματούχους του Τάγματος έξω από τον ναό του Αγίου Σεβαστιανού. Όλοι μαζί φτάνουν στην οδό των Ιπποτών και στον Οίκο της Γλώσσας της Γαλλίας, τμήμα του οποίου θα παραχωρηθεί ως κατάλυμα στον Τζεμ και τη συνοδεία του.

«Μόλις ανακοινώνεται η άφιξη του πρίγκιπα, αρχίζουν οι πρέπουσες τελετές. Μια ξύλινη αποβάθρα ρίχνεται πάνω από τη θάλασσα για την υποδοχή του βασιλιά κατά την αποβίβασή του… Η γέφυρα έχει διακοσμηθεί με τον βελγικό τρόπο, με βαριά υφάσματα από το Αρτουά κι άλλα, χρυσοποίκιλτα κι ασημοστολισμένα, μεταξωτά και μάλλινα… Ο δρόμος πάνω στον οποίο θα βαδίσουν οι φιλοξενούμενοι έχει καλυφθεί από πολύχρωμα τουρκικά χαλιά… Ο λαός κι οι σπουδαίοι που έχουν έρθει να παρακολουθήσουν το θέαμα γεμίζουν τους δρόμους. Οι γυναίκες κι οι κοπέλες βγαίνουν στα παραθύρια. Και το υπόλοιπο πλήθος ανεβαίνει στις στέγες για να δει την άφιξη του βασιλιά. Ένα μικρό ροδιακό σκάφος προσεγγίζει το καράβι που αγκυροβόλησε στην είσοδο του λιμανιού, υποδέχεται τον βασιλιά και τον φέρνει κοντά στην αποβάθρα. Αξιωματούχοι του Τάγματος έχουν σταλεί ως προπομποί για να καλωσορίσουν τον Ζιζίμ κατά την άφιξή του. Πίσω από αυτούς ακολουθεί η μακρά πομπή των υπηρετών που φέρουν τα εμβλήματα του Μεγάλου Μαγίστρου και τραγουδούν στα γαλλικά. Κι έπειτα, νεαροί στρατιώτες υπερασπιστές της Ιερουσαλήμ με το άγουρο γένι τους, προχωρούν πάνω σε εξαίσια άλογα… Πίσω από αυτούς, ο Μεγάλος Μάγιστρος πάνω σ’ ένα υπέρλαμπρο άτι… Επιβλητικοί, τον ακολουθούν οι αξιωματούχοι του Τάγματος. Σκοπίμως, ο μάγιστρος σταμάτησε στη μεγάλη πλατεία, στο ύψος της εκκλησίας του Αγίου Σεβαστιανού κι εκεί ακριβώς θα τον συναντήσει ο βασιλιάς Ζιζίμ καβάλα στο μεγαλόπρεπο άτι του, περιστοιχισμένος από τους πιστούς συντρόφους του στη φυγή… Αφού χαιρετηθούν, ο ένας θα σφίξει το χέρι του άλλου κι έπειτα θα καλπάσουν μαζί προς τα καταλύματα που έχουν ετοιμαστεί για τον Ζιζίμ και την ακολουθία του» (Γουλιέλμος Καουρσέν «Υπόμνημα επί της υποθέσεως του βασιλέως Ζιζίμ«, βλ. Nicolas Vatin «Sultan Djem. Un prince ottoman dans l’Europe du XVe siècle d’après deux sources contemporaines: Vâki’ât-i Sultan Cem / Oeuvres de Guillaume Caoursin«, εκδ. T.T.K., Άγκυρα 1997, σελ. 93-96 και «Rhodes et l’ordre de Saint-Jean-de-Jérusalem«, εκδ. CNRS, Παρίσι 2000, σελ. 80).

Η φιλοξενία: Ο Μέγας Μάγιστρος θα βάλει τα δυνατά του για να φιλοξενήσει βασιλικά τον υψηλό προστατευόμενό του. Ιπποτικά τουρνουά, συναυλίες και συμπόσια, όλα προς τιμήν του πρίγκιπα Τζεμ. Χαρακτηριστική είναι και πάλι η περιγραφή του Καουρσέν:

«Σερβιρίστηκαν φαγητά κάθε λογής και, χάρη στην τέχνη των μαγείρων, διόλου δεν έλειπαν τα διάφορα αρτύματα. Ο Βάρβαρος θαυμάζει τις συνήθειες των Λατίνων. Κάθεται, αν και όχι δίχως κάποια δυσκολία, μια και γι’ αυτόν δεν πρόκειται για τη συνηθισμένη στάση φαγητού. Δοκιμάζει πρώτα με τα δάχτυλά του τα αρτύματα: περιφρονεί ό,τι είναι γλυκό και διαλέγει όσα έχουν ξινή γεύση. Τρώγοντας παρατηρεί τους υπηρέτες και σκύβοντας πάνω απ’ το τραπέζι δοκιμάζει από τα φαγητά. Ρίχνει συχνά κλεφτές ματιές προς τον μάγιστρο για να δει πώς τρώει εκείνος. Δεν λείπουν κι οι μουσικοί για να μαγέψουν την ακοή των συνδαιτημόνων με τις αρμονίες τους. Μεταξύ άλλων, ένας Βρετανός παίζει μια πολύ γλυκιά μουσική μ’ ένα όργανο που μοιάζει με ασκό και στο οποίο έχουν δέσει τέσσερις αυλούς… Αλλά ο Βάρβαρος, που δεν είναι συνηθισμένος σε τόσο γλυκό τραγούδι δεν δείχνει να ευχαριστιέται παρά μόνο όταν φτάνει ένας Τούρκος που εργαζόταν στα μαγειρεία κι ο οποίος άρχισε να παίζει ένα βαρβαρικό μουσικό όργανο: ξαναβρίσκοντας τότε τη διάθεσή του ο Ζιζίμ χαμογελά για μια στιγμή” (Γουλιέλμος Καουρσέν όπ.π., βλ. Vatin “Sultan Djem όπ.π.“, σελ. 300 και “Rhodes“, όπ.π., σελ. 61).

Όλα αυτά δεν είναι φυσικά απλώς φιλοφρονήσεις, εκδηλώσεις ευγένειας ή μεγαλοψυχίας προς τον άτυχο Οθωμανό. Για τον Ωμπυσσόν, ο Τζεμ είναι το ιδανικό μέσο πίεσης τόσο προς την Υψηλή Πύλη, όσο και προς τα κέντρα εξουσίας της χριστιανικής Δύσης. Ήδη άλλωστε έχουν σταλεί σχετικώς επιστολές σε όλες τις αυλές. Βάσει του σχεδίου του μαγίστρου, τα χριστιανικά βασίλεια και ο πάπας πρέπει να παράσχουν κάθε δυνατή βοήθεια στον Τζεμ ώστε να ξαναρχίσει ο εμφύλιος στα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (Claude Petiet “Au temps des Chevaliers de Rhodes” εκδ. F. Lanore, 2000, σελ. 62).

Εάν κάποιος γνωρίζει καλά την αξία της παραμονής του Τζεμ στη Ρόδο, αυτός είναι ο αδελφός του. Ο Βαγιαζήτ στέλνει στη Ρόδο απεσταλμένους με προτάσεις ειρήνης, ίσως όμως και κατασκόπους με σκοπό τη δολοφονία του Τζεμ. Ο Ωμπυσσόν αντιλαμβάνεται ότι η προστασία που παρέχει στον Τζεμ ενέχει κινδύνους για το Τάγμα, γιατί μπορεί να προκαλέσει επίθεση του Βαγιαζήτ στη Ρόδο ενώ οι Ιωαννίτες δεν είναι ακόμη έτοιμοι να αντιμετωπίσουν μια νέα πολιορκία. Ο Μέγας Μάγιστρος και το Συμβούλιο αποφασίζουν ότι η μόνη λύση που εγγυάται την ασφάλεια του νησιού και του ίδιου του πρίγκιπα είναι η μεταφορά του δεύτερου στη Δύση. Χωρίς στρατό και χρήματα, άρα δίχως καμία διαπραγματευτική ισχύ, φοβισμένος ίσως κι ο ίδιος για την ασφάλειά του, ο Τζεμ δέχεται. Πριν ξεκινήσει για τον τόπο εξορίας του, δέχεται εγγράφως (31 Αυγούστου 1482) όλα τα αιτήματα που πιεστικά του έχει υποβάλει ο Ωμπυσσόν: αφενός εξουσιοδοτεί τον μάγιστρο να διαπραγματευθεί εξ ονόματός του με τον Βαγιαζήτ, αφετέρου υπόσχεται ότι αν ποτέ ανακτήσει την αυτοκρατορία “θα συνάψει διαρκή ειρήνη με τους Ιωαννίτες, θα ανοίξει στα πλοία τους όλα τα λιμάνια της οθωμανικής επικράτειας, θα απελευθερώνει ετησίως 300 χριστιανούς αιχμαλώτους, ενώ δεσμεύεται να καταβάλει στο Τάγμα ποσό 150.000 χρυσών εκύ σε αποζημίωση των εξόδων στα οποία υποβλήθηκαν οι Ιωαννίτες για τη φιλοξενία του”! Την επομένη, ο Τζεμ επιβιβάζεται σε πλοίο του Τάγματος και συνοδευόμενος από τον ιππότη Γουίδο του Μπλανσφόρ, ανηψιό του Ωμπυσσόν και μετέπειτα μεγάλο μάγιστρο των Ιωαννιτών, αναχωρεί με προορισμό τη Γαλλία (Petiet, όπ.π., σελ. 63-64). Στις 14 Οκτωβρίου 1482 αποβιβάζεται στη Νίκαια και οδηγείται στη συνέχεια στο κάστρο του Ροσσινάρ, στη νοτιοανατολική Γαλλία. Αργότερα, ο Τζεμ και η συνοδεία του θα μεταφερθούν στο κάστρο του Μπουργκανέφ, στην περιοχή της Λιμόζ (απ΄ όπου καταγόταν και ο Μέγας Μάγιστρος), δηλαδή στην έδρα του Τάγματος όσον αφορά τη διοικητική περιφέρεια της Ωβέρνης. Ο ίδιος ο Ωμπυσσόν είχε ζητήσει να χτιστεί στο κάστρο αυτό ένας πύργος για να στεγάσει τον υψηλό φιλοξενούμενό του και την ακολουθία του. Τα χρόνια περνούσαν, κι ενώ ο Τζεμ ζούσε εξόριστος και ουσιαστικά αιχμάλωτος, η διπλωματία οργίαζε σε Δύση κι Ανατολή.

ΙΙΙ.   Πιόνι στα χέρια της δυτικής διπλωματίας

Ο Ωμπυσσόν «πουλά» τον Τζεμ στον Βαγιαζήτ: Πριν καν φτάσει ο Τζεμ στη Γαλλία, ο Ωμπυσσόν θέτει σε εφαρμογή το διπλό παιχνίδι του. Καθώς η ιδέα της σταυροφορίας μοιάζει δύσκολο να πραγματοποιηθεί στο άμεσο μέλλον, ο Μέγας Μάγιστρος στέλνει εκπροσώπους στην Υψηλή Πύλη για να διαπραγματευθούν με τον Βαγιαζήτ. Τον Δεκέμβριο του 1482 το Τάγμα και ο σουλτάνος συνάπτουν συνθήκη ειρήνης. Η συνθήκη περιλαμβάνει σύμφωνο μη επιθέσεως, αποκαθιστά το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ των δύο συμβαλλομένων, προβλέπει αμοιβαία ανταλλαγή αιχμαλώτων, καθώς και τη δυνατότητα των Ιπποτών να ανεφοδιάζονται με προϊόντα που θα αγοράζουν στην οθωμανική επικράτεια. Ο Μέγας Μάγιστρος και οι Ιωαννίτες δεσμεύονται με την επίβλεψη του Τζεμ και υπόσχονται να μην επιτρέψουν σε κανένα ηγεμόνα, χριστιανό ή μουσουλμάνο, να χρησιμοποιήσει τον πρίγκιπα με σκοπό να υπονομεύσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από την πλευρά του, ο Βαγιαζήτ υπόσχεται να καταβάλλει ετησίως στο Τάγμα 35.000 δουκάτα για τα έξοδα συντήρησης του πρίγκιπα, καθώς και, ανά τετραετία, 10.000 δουκάτα ως πολεμική αποζημίωση για την πολιορκία του 1480.

Οι όροι είναι πράγματι εντυπωσιακά ευνοϊκοί για το Τάγμα. Ο σουλτάνος που ζητεί απ΄ όλους φόρο υποτελείας, καταλήγει να πληρώνει αποζημιώσεις και φόρους στους Ιωαννίτες, συγχρηματοδοτώντας ουσιαστικά την επισκευή και ενίσχυση των οχυρώσεων της Ρόδου (Vattin «Rhodes...», όπ.π., σελ. 29/ Petiet, όπ.π., σελ. 64-65). Από ηθική άποψη, όμως, το τίμημα είναι τεράστιο για το Τάγμα. Ο Ωμπυσσόν έχει ουσιαστικά πουλήσει τον προστατευόμενό του Τζεμ στον αδελφό του, καταπατώντας όλους τους όρκους του. Σε μια εποχή που οι ηθικές αξίες διατηρούν τη σημασία τους η στάση του Μεγάλου Μαγίστρου γίνεται αντικείμενο σφοδρών επικρίσεων… κι ανοίγει την όρεξη πολλών που μπορούν να εμφανισθούν ακόμη σαν ηθικότεροί του, αλλά επιδιώκουν στην πραγματικότητα να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα. Ο πάπας, οι Ενετοί, ο Φερδινάνδος της Αραγονίας, ακόμη κι ο Ματθίας Κορβίνος της Ουγγαρίας ή ο Μαμελούκος σουλτάνος Καΐτ Μπέη, ζητούν να τους παραδοθεί ο Τζεμ για να τον θέσουν επικεφαλής των στρατευμάτων τους και να επιτεθούν κατά των Τούρκων!

Ο Ωμπυσσόν «πουλά» τον Τζεμ στον πάπα: Ο μάγιστρος δεν είναι από τους ανθρώπους που παραδίδουν τα όπλα στην πρώτη δυσκολία. Αν δεν μπορεί να εκμεταλλευθεί ο ίδιος τον Τζεμ, είναι πιο βολικό να τον βάλει σε… πλειστηριασμό και να τον πουλήσει σε όποιον κάνει την πιο συμφέρουσα (για τον ίδιο και για το Τάγμα) προσφορά! Δίχως κανένα δισταγμό, ο Ωμπυσσόν θα προδώσει εκ νέου τον Τζεμ και θα τον πουλήσει εκ νέου, σχεδόν κυριολεκτικά τούτη τη φορά. Ο εκλεκτός πλειοδότης δεν είναι άλλος από τον πάπα Ιννοκέντιο Η΄. Ο Άγιος Πατέρας δεσμεύεται να μη θίξει ποτέ τα διοικητικά και οικονομικά προνόμια και κεκτημένα του Τάγματος, να καταβάλλει σ’ αυτό τις ετήσιες δαπάνες για τον Τζεμ αντί του σουλτάνου, να καταργήσει τα τάγματα του Πανάγιου Τάφου και του Αγίου Λαζάρου μεταβιβάζοντας τις περιουσίες τους στους Ιωαννίτες και, τέλος, να ονομάσει τον Ωμπυσσόν καρδινάλιο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και αποστολικό λεγάτο για την Ασία (Petiet, όπ.π., σελ. 65-66). Για το όμορφο καπέλο του καρδινάλιου ο Ωμπυσσόν έγινε δυο φορές επίορκος, προδίδοντας τις υποσχέσεις του και προς τον Τζεμ και προς τον Βαγιαζήτ. Η ηθική αποκαθήλωση του μαγίστρου έχει ολοκληρωθεί. Ο… λογαριασμός δεν θ΄αργήσει!

Αιχμάλωτος του πάπα: Στις 10 Νοεμβρίου 1488, ο Τζεμ αφήνει το Μπουργκανέφ και οδηγείται στην Τουλόν «συνοδευόμενος» από Ιωαννίτες Ιππότες και Γάλλους στρατιώτες. Από εκεί μεταφέρεται στη Ρώμη. Στην αρχή η παπική αιχμαλωσία του Τζεμ είναι σχετικά χαλαρή. Ο πάπας σκέφτεται να χρησιμοποιήσει τον πρίγκιπα στο πλαίσιο μιας νέας σταυροφορίας κατά των Οθωμανών. Λέγεται μάλιστα ότι ο Ιννοκέντιος του πρότεινε να ασπασθεί τον χριστιανισμό, υποσχόμενός του σημαντικά αξιώματα, αλλά εις μάτην. Σε κάθε περίπτωση, ο Τζεμ αποδεικνύεται επιτυχές μέσο πίεσης κάθε φορά που ο αδελφός του σχεδιάζει κάποια εκστρατεία με στόχο χριστιανικά εδάφη.

Το τέλος: Να όμως που τον Ιούλιο του 1492 ο Ιννοκέντιος πεθαίνει και στα μέσα Αυγούστου εκλέγεται πάπας, ως Αλέξανδρος Στ΄, ο πανούργος Ροδρίγο Βοργίας. Ο Βοργίας φυλακίζει αμέσως τον άτυχο Τζεμ στο κάστρο του Aρχαγγέλου Μιχαήλ (Καστέλ Σαντ΄ Άντζελο). Δίχως χρονοτριβή, πληροφορεί τον σουλτάνο Βαγιαζήτ για τα καθέκαστα και απειλώντας εμμέσως πλην σαφώς ότι άμα θέλει μπορεί και ν’ αφήσει ελεύθερο τον διεκδικητή του οθωμανικού θρόνου αποσπά από τον σουλτάνο υπόσχεση καταβολής ποσού 40.000 δουκάτων ετησίως! Τέλος, ακυρώνει τη συμφωνία που είχε συνάψει ο προκάτοχός του με τους Ιωαννίτες, εξαιρουμένου του συμβατικού όρου βάσει του οποίου ο Ωμπυσσόν ονομαζόταν καρδινάλιος. Για τους Ιωαννίτες, όλα τα διπλωματικά ωφέλη που τους έδωσε η αιχμαλωσία του Τζεμ έχουν χαθεί ανεπιστρεπτί.

Φτάσαμε στα τέλη του 1494 και στην Ιταλία εισβάλλει ο Κάρολος Η΄ της Γαλλίας με σκοπό να διεκδικήσει το Βασίλειο της Νάπολης. Ο παμπόνηρος Βοργίας γράφει αμέσως στον Βαγιαζήτ και του ζητεί οικονομική βοήθεια, μια και σε περίπτωση νίκης του Καρόλου είναι πιθανόν να ελευθερωθεί ο Τζεμ. Ο Βαγιαζήτ υπόσχεται στον πάπα 300.000 δουκάτα προκειμένου να σταλεί ο αδελφός του «σε τόπους αιωνίας αναπαύσεως»! Ο πάπας εισπράττει το ποσό, αλλά όταν ο Κάρολος εμφανίζεται προ των πυλών της Ρώμης και ζητεί να του παραδοθεί ο Οθωμανός πρίγκιπας, ο Βοργίας του τον παραδίδει χωρίς δεύτερη σκέψη. Ο Τζεμ ξαναβρίσκει την ελευθερία του (;) και ενσωματώνεται στην ακολουθία του Καρόλου. Στις 25 Φεβρουαρίου 1495, όμως, κι ενώ βρίσκεται στην Καπύη μαζί με τα γαλλικά στρατεύματα, ο Τζεμ πεθαίνει ξαφνικά! Ήταν μόλις 36 ετών. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, λίγο πριν τον παραδώσει στον Κάρολο, ο Βοργίας πρόφτασε να φαρμακώσει τον πρίγκιπα με κάποιο δηλητήριο βραδείας δράσης. Ή ίσως να έστειλε επί τούτου κάποιον σπιούνο στην αυλή του Καρόλου. Ποιος ξέρει…

Τώρα πάντως που είχε εκλείψει κάθε κίνδυνος, ο σουλτάνος Βαγιαζήτ μπορεί πια να συμπεριφερθεί στον νεκρό αδελφό του όπως αρμόζει σ’ έναν πρίγκιπα των Οσμανλήδων. Κήρυξε τριήμερο πένθος σε ολόκληρη την αυτοκρατορία και ζήτησε να του επιστραφεί η σορός του αδελφού του για να ταφεί με τις δέουσες τιμές. Χρειάστηκε να περάσουν τέσσερα χρόνια για να γίνει δεκτό το αίτημα του σουλτάνου και να επιστραφούν τα λείψανα του Τζεμ για να ταφούν στην εφήμερη πρωτεύουσά του, την Προύσα, σ’ ένα μαυσωλείο αντάξιο ανδρός στις φλέβες του οποίου έτρεχε βασιλικό αίμα. Αλλά βέβαια στον κόσμο τούτο όλα είναι σχετικά. Τιμές αποδίδονται μόνο σ’ αυτούς που δεν αποτελούν κίνδυνο για την εξουσία. Όταν, την Πρωτοχρονιά του 1522, ο σουλτάνος Σουλεϊμάν Β΄ ο Μεγαλοπρεπής  (ή, για τους Τούρκους, Νομοθέτης) κατέλαβε τελικά τη Ρόδο των Ιωαννιτών, συνάντησε εκεί τον Μουράτ, γιο του Τζεμ. Χωρίς αναστολές, ο σουλτάνος διέταξε να εκτελεστεί αμέσως μαζί με την οικογένειά του..

Η υστεροφημία του Τζεμ στη χριστιανική Δύση μοιάζει πολύ ωραιότερη από τη ζωή του. Δίχως αμφιβολία, μια μικρή οθωμανική αυλή με ευγενείς από την Ανατολή, γενιτσάρους και σπαχήδες, η οποία μετακινείται μεταξύ Άλπεων, Ωβέρνης και Λιμουζίν δεν ήταν συνηθισμένο θέαμα για τη Γαλλία του 15ου αι., τόσο για τον απλό λαό, όσο και για τους ευγενείς (βλ. Georges Jehel «La Méditerranée médiévale de 350 à 1450«, εκδ. Armand Colin, σειρά Cursus, Παρίσι 1992, σελ. 163). Η παρουσία του Οσμανλή πρέπει να σημάδεψε ανεξίτηλα το φαντασιακό των ανθρώπων της εποχής. Αυτό φαίνεται άλλωστε από το πλήθος θρύλων που συνόδεψαν το πέρασμά του από τη Γαλλία κι όχι μόνο:  από τους (όχι εντελώς απίθανους) έρωτες του Τζεμ με τη Γαλλίδα ευγενή Φιλιππίνη του Σασσνάζ, μέχρι τον μύθο ότι ο Οθωμανός πρίγκιπας ήταν ο δημιουργός της περίφημης ταπισσερί της Κυρίας με τον Μονόκερο (η μάλλον αυτός που την παρήγγειλε).

Έπειτα, ίσως η ζωή του Τζεμ κατά την εξορία του στη Δύση να μην υπήρξε τόσο μελαγχολική όσο εμείς νομίζουμε. Μπορεί να δέχτηκε ασμένως να παίξει τον ρόλο που του επιφύλαξε η μοίρα: εξωτικό αξιοθέατο μεν, αλλά και ομότιμος των Γάλλων ευγενών δε, αν όχι ανώτερός τους σ’ όλα. Άνθρωπος των γραμμάτων και των τεχνών, ως γνήσιος Οθωμανός πρίγκιπας, θα πρέπει να ένιωθε ευχαρίστηση εντυπωσιάζοντας τους καλεσμένους με την καλλιέργειά του. Ή ποζάροντας προκειμένου να του φιλοτεχνήσει το πορτρέτο ο Πιντουρίκιο, ακριβώς όπως κάποτε ζωγράφισε το πορτρέτο του πατέρα του ο Τζεντίλε Μπελλίνι. Μπορεί ακόμη και να του άρεσε που τούτοι οι «βάρβαροι» τον φώναζαν Ζιζίμ, ιδίως όταν το όνομα αυτό το ψιθύριζαν όμορφες Γαλλίδες. Και ίσως τελικά το τέλος του να μην το χαρακτήριζε η απελπισία, γιατί ακόμη και την ύστατη ώρα, με το δηλητήριο του Βοργία στο στόμα του, ο μελαγχολικός μας πρίγκιπας μπορεί να πίστευε ειλικρινά ότι ο νέος του προστάτης θα τον βοηθούσε να κατακτήσει αυτό που πάντοτε ποθούσε.

ΥΓ:  Το ποστ αυτό δικαιωματικά αφιερώνεται στον αγαπητό φίλο (και πραγματικό ειδικό επί του θέματος) Δύτη των Νιπτήρων. Κάποτε είχαμε μάλιστα συζητήσει, κάπως βιαστικά, την πιθανότητα ενός κοινού ποστ για τον Τζεμ, όπου ο ένας θα εξέταζε την ιστορία από την οθωμανική οπτική γωνία κι ο άλλος από αυτήν των Λατίνων. Τελικά, όπως και τα περισσότερα ωραία σχέδια, η φιλοδοξία αυτή δεν πραγματοποιήθηκε. Καθώς κι εκείνος είχε υποσχεθεί κατά καιρούς να γράψει κάτι για τον Τζεμ, του ζητώ συγγνώμη μια και τελικά τον πρόλαβα «κλέβοντάς» του κατά κάποιο τρόπο ένα θέμα ανάρτησης. Γνωρίζω ότι έχει αρκετό υλικό, πολύ πιο πλούσιο από το δικό μου, για να γράψει το δικό του ποστ όταν το θελήσει, αλλά (ελπίζω 🙂 ) και για μερικά πλούσια σχόλια σε τούτο εδώ το κείμενο.

Advertisements

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

27 Σχόλια to “Η μελαγχολική ιστορία του πρίγκιπα Τζεμ”

  1. mindkaiser Says:

    Φίλε Ρογήρε,

    Νομίζω, επισήμως, με κατέστρεψες. Πετάω αύριο στις 8:30 για την Κέρκυρα και με έβαλες στις 4 τα ξημερώματα να αναζητώ τη δομή του τάγματος των Ιωαννιτών για ανακαλύψω τα του «Οίκου της Γλώσσας της Γαλλίας» (και είχα πάει πέρυσι στη Ρόδο ο αθεόφοβος). Βέβαια, όπως πάντα, άξιζε τον κόπο. Θα περιμένω με αγωνία -έως ότου γυρίσω- τα σχόλια του Δύτη.

    Υ.Γ.: Αν έχεις συγγραφικό έργο, καλό θα ήταν να το διαφήμιζες και λίγο.

    • rogerios Says:

      Αμάν… Αυτό δεν ήταν μέσα στις προθέσεις μου! 🙂 Καλές διακοπές στην όμορφη Κέρκυρα!

      Για τον «Οίκο», μπορείς να τον βρεις και ως «ξενώνα» ή «κατάλυμα» (στα γαλλικά ονομάζονταν πράγματι «auberges»).

      Μερσί για τα καλά λόγια, αλλά και για το υστερόγραφο! [εχμ… αν είχα συγγραφικό έργο, μπορεί και να το διαφήμιζα. 😉 Προς το παρόν το μπλογκ με καλύπτει]

  2. drsiebenmal Says:

    Χμμ, άργησες αλλά… Η καλοκαιρινή ξεκούραση φαίνεται… Άλλο ένα από τα πολύ καλά άρθρα σου!

  3. Δύτης των νιπτήρων Says:

    Έξοχος! Τι να προσθέσω εγώ, αφού χρησιμοποίησες και τα βιβλία του Vatin. Ελπίζω να το δει ο Μπουκανιέρος που μου είχε ζητήσει το σχετικό ποστ.

    Μόνο, ο Μισάχ Πασάς που πολιόρκησε τη Ρόδο είναι Μεσίχ Πασάς, μάλλον ανηψιός του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου (γιος του αδελφού του, αν καταλαβαίνω καλά, Θωμά Παλαιολόγου Γίδου). Αυτά κατά τον Heath Lowry, «A note on three Palaiologoi Princes as members of the Ottoman ruling elite», στο E. Kolovos, Ph. Kotzageorgis, S. Laiou, M. Sariyannis (επιμ.), The Ottoman Empire, the Balkans, the Greek Lands: Toward a Social and Economic History. Studies in Honor of John C. Alexander, Κωνσταντινούπολη 2007.

  4. Δύτης των νιπτήρων Says:

    Α, ξέχασα: έχει πολύ ενδιαφέρον η εξιστόρηση των περιπετειών του Τζεμ όπως την κατέγραψε στα οθωμανικά ένας σύντροφός του (τη δημοσιεύει ο Vatin). Θυμάμαι πως του έκανε εντύπωση η γυμνότητα του λαιμού και των αυτιών των γυναικών της Νίκαιας, καθώς και το ότι επιδιώκουν δημόσια φιλιά και αγκαλιάσματα και “μετά το χορό, όταν ήθελαν να ξεκουραστούν, κάθονταν στα γόνατα των εραστών τους”.
    Δες και Nicolas Vatin (πάλι), “À propos de l’ exotisme dans les Vâkı‘ât-ı Sultân Cem: le regard porté sur l’ Europe occidentale à la fin du XVe siècle par un Turc Ottoman”, Journal Asiatique 272 (1984): 237-248

    • rogerios Says:

      Ευχαριστώ πολύ!

      Ο Παλαιολόγος πασάς με είχε μπερδέψει ως προς τη μεταγραφή του. Υπέκυψα στον ας πούμε «γαλλισμό», βλέποντας να μεταγράφεται σχεδόν πάντα «Μισάχ» στη γαλλόφωνη βιβλιογραφία. Ώστε τελικά το «Μεσίχ» είναι το «σωστό» τουρκικό… Θενκς! Όπως ευχαριστώ και για την επισήμανση της ταυτότητας του συγκεκριμένου καλού κυρίου (από όσα κατάλαβα, μέχρι σχετικά πρόσφατα δεν υπήρχε και πλήρης συμφωνία μεταξύ ειδικών)! Αλλά αυτή είναι η ευτυχία όταν σου απαντά και τεκμηριώνει ο κατά τεκμήριο ειδικός :).

      Παρεμπ., είμαι πράγματι τεμπέλης, αλλά μπορεί να βρεθεί κάτι στο Διαδίκτυο από το παρατιθέμενο συλλογικό έργο ή από το Journal Asiatique;

      Και για να μην ξεχνιέμαι, μιλ μερσί και για το μπαζζάρισμα! 🙂

  5. Καίτη Βασιλάκου Says:

    Ρογήρε, αν κάποιος έπαιρνε την ιστορία του «Ζιζίμ» και τη διαμόρφωνε λογοτεχνικά, θα είχαμε ένα πολύ ενδιαφέρον ρομαντικό μυθιστόρημα.
    Δύο παρατηρήσεις: σε εδάφη με ελληνικό πληθυσμό πάνε κι έρχονται οι Τούρκοι και οι Φράγκοι ως αφεντικά. Πρέπει να φανταστούμε το ντεκόρ: είναι ελληνικό.
    Οι ηγεμόνες δεν έχουν συγγενείς, λέει ο Βαγιαζήτ και αυτή είναι μια αλήθεια που διατρέχει όλη την Ιστορία.

    • rogerios Says:

      Νομίζω ότι έχουν γραφεί αρκετά ρομαντικά μυθιστορήματα για τον Ζιζίμ (ήδη από τον 16ο αι., αν και βέβαια τα περισσότερα είναι της εποχής μας). Εδώ που τα λέμε η ιστορία ήταν ιδεώδης για κάτι τέτοιο…

      Χμ… είναι το ντεκόρ ελληνικό; Γεωγραφικά βεβαίως ναι! Πληθυσμιακά; Σε αρκετές περιπτώσεις η πλειονότητα των κατοίκων είναι πράγματι Έλληνες. Ωστόσο, πολιτισμικά πρέπει μάλλον να δεχθούμε την ύπαρξη μιας πολύ μεγαλύτερης ποικιλίας από αυτήν που θα περιμέναμε (εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες), όπως έστω τη διαμόρφωναν οι εκάστοτε κυρίαρχοι. Γενικά, μεγάλο θέμα… που ίσως έχουμε τη δυνατότητα να θίξουμε και στη συνέχεια.

  6. rogerios Says:

    Προς Δύτη: είσαι μεγάλος άρχοντας, μπέης και αγάς! 🙂 🙂 🙂 ΜΙλ μερσί!

  7. Abravanel Says:

    Ηθελα να κάνω τον έξυπνο και να παραθέσω τις απόψεις του κρητικού ρωμανιώτη ραβίνουΕλιά Καψάλη αλλά παρατήρησα οτι ενώ αναφέρονται οι απόψεις του για Μεχμέτ ΙΙ, Σελήμ Ι, Σουλεϊμάν πηδώντας τον φίλο μας Βαγιαζίτ, (αναρωτιέμαι γιατί αλλά αυτό είναι άλλο θέμα).

    Οπότε ευχαριστώ τον ιστολόγο για αυτή την υπέροχη ανάρτηση με μόνο μια ένσταση για την έλλειψη εικονογράφησης των 2 τελευταίων παραγράφων του κυρίως κειμένου που ίσως θα αποτελούσαν και τις πλεον ενδιαφέρουσες, δε πειράζει ας τον βοηθήσω εγώ

    Σοβαρά πάντως, μπράβο !

    • rogerios Says:

      Αγαπητέ Αμπραβανέλ, οι απόψεις και οι προσθήκες σου είναι πάντα πολύτιμες! 🙂 Δεν πειράζει που λείπουν οι αναφορές στον Βαγιαζήτ, και πάλι έχουμε ένα πολύ ενδιαφέρον ντοκουμέντο.

      Μερσί και για τις προτάσεις εικονογράφησης (:) 😉 – η παράλειψη οφείλεται στη γνωστή σεμνοτυφία μου)! Γλαφυρότατες! Προτείνω και στους υπόλοιπους φίλους να τις θαυμάσουν.

      Για τα καλά λόγια, τι άλλο να πω εκτός από ένα μεγάλο ευχαριστώ!

  8. π2 Says:

    Ωραίο ανάγνωσμα για κάποιον που μόλις επέστρεψε από διακοπές και δεν θέλει να ξαναστρωθεί στη δουλειά!

    Το μόνο που έχω να τρατάρω σ’ αυτά τα ξένα χωράφια είναι πως η Βέρα Μουταφτσίεβα έχει γράψει ένα ιστορικό μυθιστόρημα για τον πολύπαθο Τζεμ, που έχει κυκλοφορήσει και στα ελληνικά (δεν το έχω διαβάσει).

    • rogerios Says:

      Καλώς επέστρεψες! 🙂

      Ωραία η προσθήκη σου στον κατάλογο μυθιστορημάτων για τον Τζεμ (κατάλογος που τελικά πρέπει να είναι αρκετά μεγάλος). Δυστυχώς, ούτε εγώ έχω καταφέρει να διαβάσω το βιβλίο της Μουταφτσίεβα.
      Ένα από τα παλιότερα μυθιστορήματα για τον Τζεμ είναι βέβαια αυτό του Γκυ Αλλάρ, γραμμένο το 1673 και με βασικό θέμα τους γαλλικούς έρωτες του πρίγκιπα. Σύγχρονα γαλλικά μυθιστορήματα βρίσκω επίσης κάμποσα, όπως και τουλάχιστον ένα τουρκικό (αλλά για τα λογοτεχνήματα στην τουρκική πιθανόν να μας διαφωτίσει ο Δύτης).

  9. χαρη Says:

    την ώρα που ετοιμάζομαι εγώ (για τα καλά) να αναχωρήσω εσύ επιστρέφεις (για τα πολύ καλά) ρογήρε; (όχι ότι δεν χαίρομαι δλδ 🙂 )

    πρέπει να ξανάρθω όμως (ως γνωστόν! 😛 )

  10. Ange-ta Says:

    Μα τι ωραία ιστορία!!

    Η μάλλον «πως μπορεί κανείς να εξιστορήσει μια άθλια υπόθεση» και παρόλα αυτά να παραμένει μια ωραία αφήγηση!

    Απίστευτη η επιθυμία του ανθρώπου για πλούτο και εξουσία.

    Μάλλον δεν θα τελειώσει ποτέ, ούτε με Νόμους, ούτε με φοβέρες!

    Καλό χειμώνα Ρογηρε και να μας γράφεις τέτοιες ωραίες ιστορίες, με κακούς μάγους και κακές μάγισσεςσαν παραμύθια.

    • rogerios Says:

      Ευχαριστώ πολύ, αγαπητή φίλη!

      Πράγματι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν. Η δίψα για εξουσία είναι απίστευτη.

      Έχω μια ακόμη πολύ ωραία ιστορία (ή μάλλον μια διήγηση με πολλές ιστορίες) που είναι κι αυτή σαν παραμύθι;). Μέχρι μεθαύριο πρέπει να την έχω βγάλει στον αέρα (τέλος διαφημιστικού μηνύματος :)).

      Καλό χειμώνα κι από μένα!

  11. Νέο Kid Στο Block Says:

    Εκπληκτικό ανάγνωσμα Ρογήρε! Η τύχη (ή ατυχία, ανάλογα πως το βλέπει κανείς νομίζω) του Ζιζίμ ήταν ότι βρέθηκε «στο μάτι του κυκλώνα» σε μια εποχή που κοσμοϊστορικά γεγονότα συνέβησαν ,τολμώ να πω με κέντρο βάρους το σημαδιακό 1492. (όχι μόνο ο Κολόμβος, αλλά και η πτώση της ισλαμικής Γρανάδας, το διώξιμο των σεφαρδιτών από την Ισπανία και οι ενσωμάτωση/εκχριστιανισμος των υπολοίπων(conversοs),θάνατος Ιννοκέντιου και κυρίως νομίζω (ως προς την επιρροή του στα υπό εξέταση γεγονότα) ο θάνατος του Lorenzo de’ Medici aka Lorenzo the Magnificent , στη Φλωρεντία.
    Παρεμπιπτόντως, ο τύπος που κάηκε στην Πιάτσα ντελά Σινιορία της Φλωρεντίας (Σαβανορόλα) και η γενικότερη επιρροή του στην πολιτική και κυρίως το πνεύμα της εποχής (πχ. στον Λούθηρο) νομίζω ότι αξίζει μια ανάρτηση ξεχωριστή .
    Σχετικά με τον Κάρολο τον όγδοο και την «σχέση» με τον πρίγκιπα Τζεμ , το ρομαντικό The book of the Kings’ Three Sons στο οποίο νεαροί διάδοχοι των θρόνων της Γαλλίας, Αγγλίας και Σκωτίας αφήνουν μυστικά τις εστίες τους για να πολεμήσουν τους Τούρκους, σαν υπέρμαχοι του Βασιλείου της Νεάπολης και της όμορφης κόρης του βασιλέα της ,Yolande, ανάγνωσμα που ο Κάρολος είχε διαβάσει (λίγο πριν την εισβολή του ,εκ νέου)και στο οποίο «παίζει» κάποιος τούρκος πρίγκιπας που αποδέχεται και τελικά ασπάζεται τον χριστιανισμό μαζί με τους υποτελείς του, πρέπει να λειτούργησε σαν κάποιου είδους προφητεία προς εκπλήρωση για τον κληρονόμο της παράδοσης του Ρενέ ντ’Ανζού. Και οπωσδήποτε υπήρξε και η σχετική παπική αβάντα(του Ιννοκέντιου) ,πράγμα που έκανε τον Τζεμ ακόμη πιο πολύτιμο «πιόνι» (πέραν της προφανούς χρησιμότητάς του σαν δυνητικό αγκάθι για τον Βαγιαζήτ, με τον οποίο διεξαγόταν το μεγάλο μπρα ντε φερ, στη Μεσόγειο).
    Με βάση τα παραπάνω, μου φαντάζει ως «ανόητη» πολιτικά κίνηση να έχει δηλητηριάσει τον Ζιζίμ ο Βοργίας. Με την έννοια του ότι μάλλον δεν είχε να κερδίσει από την πιθανή απογοήτευση του Καρόλου (που έβλεπε στο θάνατο του Ζιζίμ την κατάρρευση της «προφητείας»)τη δεδομένη στιγμή. Τι λέτε;

    • rogerios Says:

      Αγαπητέ Νεοκίδιε, να σου ευχηθώ καταρχάς μια πολύ ευτυχισμένη νέα χρονιά! 🙂

      Το σχόλιό σου εϊναι σωστός χείμαρρος! 🙂 Πολύ μου άρεσε ο συσχετισμός με το συγκεκριμένο «ιπποτικό» μυθιστόρημα (όπως, άλλωστε, κι οι υπόλοιπες επισημάνσεις σου).

      Εντούτοις, δεν θα συμφωνήσω με την κρίση σου περί του ότι σου φαίνεται «ανόητη» πολιτικά κίνηση να έχει δηλητηριάσει τον Ζιζίμ ο Βοργίας. Θα ήταν τέτοια αν δεχτούμε ότι ο Βοργίας είχε την πρόθεση να ηγηθεί μιας χριστιανικής σταυροφορίας κατά των Οθωμανών η έστω να παίξει σοβαρά με την ιδέα αυτή σε «επικοινωνιακό» επίπεδο. Δεν μου προκύπτει τίποτε από τα δύο. Αντιθέτως, είναι σαφές ότι εξοντώνοντας τον κακότυχο Τζεμ ο Βοργίας στερούσε από τον προφανή αντίπαλό του τον Κάρολο ένα όντως χρησιμότατο πιόνι το οποίο θα μπορούσε να τον βοηθήσει στη δική του προσπάθεια να αναδειχτεί ηγέτης των χριστιανών κατά των Οθωμανών, ενισχύοντας το πρεστίζ του. Ας μη λησμονούμε ότι για τον Ισπανό ποντίφηκα ο Κάρολος είναι ένας πραγματικός εχθρός που απειλεί τα εδάφη του. Ο Βαγιαζήτ είναι μακριά και η αντιπαλότητα μ’ αυτόν μάλλον θεωρητική και ηθικής τάξης.

      Όντως σημαδιακό το 1492. Και μολονότι οι συμπάθειές μου πάνε στην ιστορία της Γρανάδας, το καταλάθος επίτευγμα του Κολόμβου είναι μάλλον αυτό με τις κατά πολύ σημαντικότερες συνέπειες στην πορεία της Ιστορίας. Η πτώση της Γρανάδας δεν ήταν τελικά παρά μια αναπόδραστη εξέλιξη, ένα τέλος που είχε από καιρό προαναγγελθεί και τελικά αργήσει. Πιο εντυπωσιακό είναι το ότι το εμιράτο των Νασριδών επέζησε 2,5 αιώνες μετά την ουσιαστική κατάρρευση της μουσουλμανικής Ανδαλουσίας. Του αξίζει αναμφίβολα μια δική του ανάρτηση την οποία και υπόσχομαι 😉 (αν και προτεραιότητα έχει ένας άλλος Ανδαλουσιανός Άραβας, τρεις αιώνες προγενέστερος του θριάμβου των Καθολικών Βασιλέων).

  12. Νέο Kid Στο Block Says:

    Ανταποδίδω τις ευχές στον Ρογηροδεσπότη και σε όλους τους φίλους του ιστολογίου-σχολείου!
    Φαντάζομαι η ευτυχισμένη χρονιά συμπεριλαμβάνει και κάποιον τίτλο πρωταθλητή…:-) (άτιμοι Άραβες! Να είσαι αυστηρός μαζί τους στις μελλοντικές αναρτήσεις σου ,που αναμένουμε με ανυπομονησία!)

  13. rogerios Says:

    Εννοείται ότι η ευτυχισμένη χρονιά περιλαμβάνει και τίτλο! 🙂

    [μα δεν φταίνε οι Άραβες… αφού περιμένουμε τη νομοθετική ρύθμιση! ;)]

  14. Η μελαγχολική ιστορία του πρίγκιπα Τζεμ | Σχολιαστές Χωρίς Σύνορα Says:

    […] Aπό το εξαιρετικό ιστολόγιο του Ρογήρου […]

  15. ΒlackΜediterraneanPirate Says:

    Σ-Υ-Γ-Χ-Α-Ρ-Η-Τ-Η-Ρ-Ι-Α!
    Για μία ακόμη φορά…

    Με μεγάλη εκτίμηση,
    Μαύρος Μεσόγειος Πειρατής
    από τους Σχολιαστές Χωρίς Σύνορα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: